કોરોનાવાયરસ ના પ્રભાવને મર્યાદિત કરવા માટે ભારત સરકાર દ્વારા કરવામાં આવ્યા મજૂર કાયદા માં મોટા પરિવર્તન :
યુપી સરકારના તાજેતરના પગલાથી ઉદ્યોગોને આગામી ત્રણ વર્ષ માટે લગભગ તમામ મજૂર કાયદાઓની મર્યાદામાંથી મુક્તિ આપવામાં આવી છે.
ભારતમાં કોરોનાવાયરસની મહામારી હેઠળની કટોકટીએ ઘણા રાજ્યોએ અર્થતંત્રને વધુ વેગ આપવા અને વધુ રોકાણ આકર્ષવા માટે શ્રમ કાયદામાં સરળતા લાવી છે. મધ્યપ્રદેશના સીએમ શિવરાજસિંહ ચૌહાણે તેના મજૂર કાયદાઓમાં છૂટછાટની ઘોષણા કર્યા પછી, યોગી આદિત્યનાથની ઉત્તર પ્રદેશ સરકારે તેના મજૂર કાયદામાં ધરખમ સુધારો કર્યો છે. યુપી સરકારના તાજેતરના પગલાથી ઉદ્યોગોને આગામી ત્રણ વર્ષ માટે લગભગ તમામ મજૂર કાયદાઓની મર્યાદામાંથી મુક્તિ આપવામાં આવી છે. કાયદા જે હળવા છે તેમાં ઔદ્યોગિક વિવાદો, ઔદ્યોગિક સલામતી, આરોગ્ય અને કામદારોની કાર્યકારી પરિસ્થિતિઓ અને ટ્રેડ યુનિયન, કોન્ટ્રાકટ કામદારો અને સ્થળાંતરીત મજૂરો વિગેરે બાબતો માં નોંધ પાત્ર સુધારાઓ જોવા મળેલ છે.
જો કે, મકાન અને અન્ય બાંધકામ કામદાર અધિનિયમ, 1996(Building and Other Construction Workers Act, 1996); કામદાર વળતર અધિનિયમ, 1923(Workmen Compensation Act, 1923); બોન્ડેડ લેબર સિસ્ટમ (એબોલિશન) એક્ટ, 1976(Bonded Labour System (Abolition) Act, 1976) ; અને વેતન ચુકવણી અધિનિયમ -1936 (Payment of Wages Act-1936) ની કલમ 5 (સમયસર વેતન મેળવવાનો અધિકાર), હાલના વ્યવસાયો અને રાજ્યમાં સ્થપાતા નવા કારખાનાઓ બંને માટે અકબંધ રહેશે. રાજ્ય સરકારના નિવેદનમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે ઉદ્યોગો અને આર્થિક પ્રવૃત્તિઓને થતાં નુકસાનને પગલે આ નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે.
ભારતમાં કોરોનાવાયરસની મહામારી હેઠળની કટોકટીએ ઘણા રાજ્યોએ અર્થતંત્રને વધુ વેગ આપવા અને વધુ રોકાણ આકર્ષવા માટે શ્રમ કાયદામાં સરળતા લાવી છે. મધ્યપ્રદેશના સીએમ શિવરાજસિંહ ચૌહાણે તેના મજૂર કાયદાઓમાં છૂટછાટની ઘોષણા કર્યા પછી, યોગી આદિત્યનાથની ઉત્તર પ્રદેશ સરકારે તેના મજૂર કાયદામાં ધરખમ સુધારો કર્યો છે. યુપી સરકારના તાજેતરના પગલાથી ઉદ્યોગોને આગામી ત્રણ વર્ષ માટે લગભગ તમામ મજૂર કાયદાઓની મર્યાદામાંથી મુક્તિ આપવામાં આવી છે. કાયદા જે હળવા છે તેમાં ઔદ્યોગિક વિવાદો, ઔદ્યોગિક સલામતી, આરોગ્ય અને કામદારોની કાર્યકારી પરિસ્થિતિઓ અને ટ્રેડ યુનિયન, કોન્ટ્રાકટ કામદારો અને સ્થળાંતરીત મજૂરો વિગેરે બાબતો માં નોંધ પાત્ર સુધારાઓ જોવા મળેલ છે.
મજુર કાયદામાં કરવામાં આવતા અબંધારણીય સુધારાના વિરોધમાં ટ્રેડ યુનિયનો
શું મજૂર કાયદાઓનું વિક્ષેપ ખરેખર આર્થિક ફાયદાઓ માટે શક્ય વેપાર વ્યવસ્થિત પ્રદાન કરે છે?
જો કે, મકાન અને અન્ય બાંધકામ કામદાર અધિનિયમ, 1996(Building and Other Construction Workers Act, 1996); કામદાર વળતર અધિનિયમ, 1923(Workmen Compensation Act, 1923); બોન્ડેડ લેબર સિસ્ટમ (એબોલિશન) એક્ટ, 1976(Bonded Labour System (Abolition) Act, 1976) ; અને વેતન ચુકવણી અધિનિયમ -1936 (Payment of Wages Act-1936) ની કલમ 5 (સમયસર વેતન મેળવવાનો અધિકાર), હાલના વ્યવસાયો અને રાજ્યમાં સ્થપાતા નવા કારખાનાઓ બંને માટે અકબંધ રહેશે. રાજ્ય સરકારના નિવેદનમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે ઉદ્યોગો અને આર્થિક પ્રવૃત્તિઓને થતાં નુકસાનને પગલે આ નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે.
મજૂર કાયદામાં સુધારાની રાજ્ય મુજબની વિગતો:
મધ્યપ્રદેશ: સીએમ શિવરાજસિંહ ચૌહાણે 61 રજિસ્ટર અને 13 પત્રકો ભરવાની આવશ્યકતાને રદ કરવાની જાહેરાત કરી, તેના બદલે ફક્ત એક રજિસ્ટર અને એક પત્રકજ પરવાનો મેળવવા માટે પૂરતું હશે. તેમણે 72 કલાક સુધીનો ઓવરટાઇમ અને કારખાનાઓમાં કામ કરવાની શિફ્ટનો સમયગાળો 8 કલાકથી વધારીને 12 કલાક કરવાની મંજૂરી પણ આપી. બીજી મોટી છૂટછાટમાં રાજ્ય સરકારે કહ્યું કે 50 થી ઓછા કામદારોને રોજગારી આપતી સંસ્થા માં કોઈ નિરીક્ષણ કરવામાં આવશે નહીં અને નાના અને મધ્યમ ઉદ્યોગોમાં નિરીક્ષણ ફક્ત લેબર કમિશનરની પરવાનગીથી અથવા ફરિયાદના કિસ્સામાં લેવામાં આવશે.
ઉત્તર પ્રદેશ: યોગી આદિત્યનાથ દ્વારા રાજ્યના ડૂબતા સંગઠનો અને પ્રોસેસીંગ પ્લાન્ટ્સને બચાવવા માટે સરકારે નીચેના ત્રણ વર્ષ માટે મજૂર કાયદા (ત્રણ કાયદાઓ અને એક વ્યવસ્થા સિવાય) જૂનો બનાવ્યો. હાલમાં, યાંત્રિક એકમોએ પણ તપાસ અથવા આવશ્યક પ્રવેશ અધિકારીઓને તેમના પ્રવેશદ્વાર પર ધક્કો મારવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂકવાની જરૂર રહેશે નહીં કારણ કે તેઓ મજૂર કાયદાઓ ચલાવે છે કે કેમ તે જોતા નથી.
રાજસ્થાન: કામકાજના સમયને 8 કલાકથી વધારીને 12 કલાક કરી દેવા ઉપરાંત રાજ્યએ ઔદ્યોગિક તકરાર અધિનિયમમાં સુધારો કર્યો છે જેથી લે-ઓફ અને લઘુતમ મર્યાદા અગાઉ 100 થી વધારીને 300 કરવામાં આવેલ છે। ટ્રેડ યુનિયનને માન્યતા આપવા માટે, ટ્રેડ યુનિયનની લઘુતમ સંખ્યા સભ્યપદ 15 ટકાથી વધારીને 30 ટકા કરી દેવામાં આવી છે.
મહારાષ્ટ્ર: તમામ દુકાન અને કારખાનાઓને વિવિધ મજૂર કાયદા હેઠળ બહુવિધ પત્રકો બદલે એકત્રીત વાર્ષિક પત્રક (એન્યુઅલ રીટર્ન) સબમિટ કરવા કહેવામાં આવે છે
કેરળ: મુખ્યમંત્રી પિનરાય વિજને કહ્યું હતું કે જો રોકાણકારો એક વર્ષમાં જરૂરી ઔપચારિકાઓ પૂર્ણ કરવા સંમત થાય તો રાજ્ય સરકાર અરજી દાખલ થયાના એક અઠવાડિયામાં નવા ઔદ્યોગિક લાઇસન્સની સુવિધા આપશે.
પંજાબ, હિમાચલ પ્રદેશ અને ગુજરાત: આ ત્રણેય રાજ્યોએ પણ દરરોજના 8 કલાક અને અઠવાડિયા ના 48 કલાકની તુલનામાં, દરરોજ 12 કલાક અને અઠવાડિયા ના 72 કલાક સુધી કાર્ય નો સમય વધારો કરી કારખાના ધારા ના કામ ના કલાકો માં સુધારો કરેલ છે.
